Bò bị sót nhau: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử lý an toàn

Bò bị sót nhau là vấn đề sinh sản thường gặp, nhất là ở bò sữa và bò sinh sản. Nếu không được phát hiện sớm, nhau thai lưu lại trong tử cung có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Từ đó, bò có nguy cơ viêm tử cung, hồi phục chậm và chậm lên giống trở lại.

1. Vì sao bò dễ bị sót nhau?

Ở động vật nhai lại như trâu, bò, dê và cừu, nhau thai có cấu tạo đặc biệt. Nhau thai của con liên kết với niêm mạc tử cung của mẹ thông qua các cấu trúc gọi là núm nhau.

Ở bò, các núm nhau có hình dạng đặc trưng giống như núm hoặc nấm. Sự liên kết giữa núm nhau của thai và mẹ khá chắc chắn. Cấu tạo này giúp quá trình trao đổi chất giữa bò mẹ và thai diễn ra trong thời gian mang thai.

Chính đặc điểm này khiến quá trình bong và thải nhau ở bò có những đặc điểm khác với một số loài vật nuôi khác.

Thông thường, nhau thai ở bò được thải ra trong vài giờ sau khi sinh. Nếu nhau không được thải ra bất thường, cần theo dõi và đánh giá nguy cơ sót nhau.

Lưu ý: Thời điểm được xem là “sót nhau” có thể khác nhau tùy tài liệu và hướng dẫn thú y. Không nên chỉ dựa vào một mốc thời gian cố định mà cần kết hợp với tình trạng thực tế của bò mẹ.

2. Các dạng sót nhau thường gặp ở bò

Sót nhau toàn bộ

Toàn bộ bánh nhau và màng nhau vẫn còn bám trong tử cung, chưa được bò mẹ tống xuất ra ngoài.

Trong trường hợp này, người chăn nuôi có thể không nhìn thấy phần nhau thai thòng ra ở âm hộ.

Sót nhau không hoàn toàn

Một phần nhau thai đã tách khỏi tử cung, nhưng phần còn lại vẫn bám vào niêm mạc tử cung.

Tình trạng này có thể xảy ra ở những vị trí khác nhau trong sừng tử cung.

Sót nhau từng phần

Một số vùng của nhau thai đã tách và được đào thải. Tuy nhiên, một số phần như màng nhau hoặc núm nhau vẫn còn bám trong tử cung.

Việc xác định chính xác mức độ sót nhau cần được thực hiện dựa trên thăm khám lâm sàng và đánh giá của người có chuyên môn thú y.

3. Nguyên nhân khiến bò bị sót nhau

Có nhiều nguyên nhân có thể làm tăng nguy cơ bò bị sót nhau.

Do bệnh lý

Một số bệnh lý ảnh hưởng đến tử cung, quá trình mang thai hoặc sức khỏe toàn thân của bò có thể làm tăng nguy cơ lưu nhau.

Một số bệnh truyền nhiễm liên quan đến sinh sản như Brucellosis và vibriosis cũng có thể gây rối loạn sinh sản và làm tăng nguy cơ các vấn đề sau sinh.

Do dinh dưỡng và chăm sóc

Bò mang thai cần được cung cấp khẩu phần cân đối về năng lượng, protein, khoáng chất và vitamin.

Bò suy dinh dưỡng, quá gầy hoặc gặp rối loạn chuyển hóa trong giai đoạn cuối thai kỳ có thể có nguy cơ biến chứng sau sinh cao hơn.

Bên cạnh đó, chế độ vận động và chăm sóc trong thời kỳ mang thai cũng cần được chú ý.

Do khó đẻ và các bất thường của thai

Một số trường hợp có thể làm tăng nguy cơ sót nhau như:

• Thai quá lớn.
• Thai nằm sai tư thế.
• Đẻ khó hoặc phải can thiệp khi sinh.
• Bò mang đa thai.
• Thai chết lưu.
• Tử cung bị giãn quá mức.
• Bò quá béo hoặc quá gầy.
• Các bất thường liên quan đến tử cung và đường sinh dục.

Đặc biệt, sự liên kết chắc chắn giữa núm nhau mẹ và núm nhau con khiến quá trình bong nhau ở bò có những đặc điểm riêng.

4. Dấu hiệu nhận biết bò bị sót nhau

Không phải bò bị sót nhau nào cũng có biểu hiện giống nhau.

Nếu nhau vẫn nằm hoàn toàn trong tử cung, người chăn nuôi có thể không nhìn thấy nhau ở bên ngoài.

Trong một số trường hợp, phần màng nhau có thể thòng ra ngoài âm hộ. Bò có thể có biểu hiện:

• Khó chịu sau khi sinh.
• Rặn nhiều hoặc cong lưng.
• Giảm ăn.
• Mệt mỏi.
• Giảm sản lượng sữa.
• Có dịch bất thường chảy ra từ âm hộ.
• Dịch có thể có mùi hôi khi xuất hiện nhiễm trùng tử cung.
• Trường hợp nặng có thể sốt và suy giảm toàn thân.

Nếu bò xuất hiện sốt, bỏ ăn, suy nhược, dịch tử cung hôi hoặc có biểu hiện nhiễm trùng, cần liên hệ bác sĩ thú y để kiểm tra và điều trị kịp thời.

5. Sót nhau ở bò có nguy hiểm không?

Có.

Nhau thai lưu lại lâu trong tử cung có thể trở thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Từ đó, bò có thể phát triển các biến chứng như viêm tử cung, viêm nội mạc tử cung và rối loạn khả năng sinh sản.

Những biến chứng này có thể khiến bò:

• Hồi phục chậm sau sinh.
• Giảm sản lượng sữa.
• Chậm lên giống.
• Tăng số ngày phối giống lại.
• Tăng chi phí điều trị và chăm sóc.
• Giảm hiệu quả sinh sản của đàn bò.

Vì vậy, phát hiện sớm và xử lý đúng cách có ý nghĩa quan trọng đối với sức khỏe cũng như năng suất sinh sản của bò.

6. Cách xử lý khi bò bị sót nhau

Việc xử lý cần dựa vào thời gian sau sinh, tình trạng của bò, mức độ sót nhau và dấu hiệu nhiễm trùng.

Theo dõi và hỗ trợ bò mẹ

Sau khi bò sinh, cần theo dõi quá trình thải nhau, khả năng ăn uống, thân nhiệt, sản lượng sữa và dịch tiết đường sinh dục.

Đồng thời cần đảm bảo bò được:

• Cung cấp nước sạch.
• Bổ sung khẩu phần dinh dưỡng phù hợp.
• Đảm bảo khoáng chất và vitamin theo nhu cầu.
• Giữ chuồng trại sạch sẽ, khô ráo.
• Theo dõi sát trong những ngày đầu sau sinh.

Không nên tự ý kéo hoặc bóc nhau thai

Đây là điểm đặc biệt quan trọng.

Không nên tự ý kéo mạnh phần nhau đang thòng ra ngoài. Việc kéo hoặc bóc nhau không đúng kỹ thuật có thể gây tổn thương niêm mạc tử cung, chảy máu và làm tăng nguy cơ biến chứng.

Nếu cần can thiệp thủ thuật, nên để bác sĩ thú y hoặc người có chuyên môn thực hiện.

Sử dụng thuốc khi có chỉ định

Tùy từng trường hợp, bác sĩ thú y có thể cân nhắc các biện pháp hỗ trợ co hồi tử cung, điều trị nhiễm trùng hoặc hỗ trợ phục hồi sau sinh.

Không nên tự ý sử dụng kháng sinh, thuốc đặt tử cung hoặc thuốc kích thích co bóp tử cung chỉ dựa trên một liều dùng cố định, bởi nguyên nhân và tình trạng của từng con bò có thể khác nhau.

7. Hỗ trợ bò sau sinh bằng thảo dược

Bên cạnh chăm sóc và điều trị thú y, một số sản phẩm thảo dược dành cho gia súc được sử dụng để hỗ trợ bò hồi phục sau sinh.

Exapar là sản phẩm thảo dược thú y của Ayurvet – Ấn Độ, được giới thiệu sử dụng trong hỗ trợ chăm sóc bò sau sinh, đặc biệt trong các trường hợp liên quan đến sót nhau, dịch tử cung và quá trình hồi phục đường sinh dục.

Sản phẩm có nguồn gốc từ các thành phần thảo dược và được sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Hướng dẫn sử dụng Exapar cho bò

Theo hướng dẫn sử dụng sản phẩm:

• Ngày đầu sau sinh: 100 ml/lần, ngày 2 lần.
• Từ những ngày tiếp theo: 50 ml/lần, ngày 2 lần.

Liều sử dụng cần được điều chỉnh theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm và tư vấn của cán bộ kỹ thuật thú y.

Exapar là sản phẩm hỗ trợ và không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị thú y trong những trường hợp bò có biểu hiện nhiễm trùng hoặc suy toàn thân.

8. Vì sao cần phát hiện sớm bò bị sót nhau?

Sót nhau không chỉ là tình trạng nhau thai chưa được thải ra ngoài. Nếu kéo dài và xuất hiện nhiễm trùng, bệnh có thể ảnh hưởng đến tử cung và khả năng sinh sản của bò.

Vì vậy, người chăn nuôi nên kiểm tra bò trong những giờ đầu sau sinh và tiếp tục theo dõi trong các ngày tiếp theo.

Đặc biệt cần chú ý khi bò:

• Không thải nhau bất thường sau sinh.
• Có dịch âm hộ bất thường.
• Dịch có mùi hôi.
• Sốt.
• Bỏ ăn.
• Giảm sữa.
• Mệt mỏi hoặc suy nhược.

Khi xuất hiện những dấu hiệu trên, cần liên hệ bác sĩ thú y để được kiểm tra và xử lý.

9. Phòng ngừa sót nhau ở bò

Để giảm nguy cơ sót nhau, người chăn nuôi cần chú ý:

1. Xây dựng khẩu phần dinh dưỡng phù hợp cho bò mang thai.
2. Đảm bảo đầy đủ khoáng chất và vitamin.
3. Duy trì thể trạng bò phù hợp trước khi sinh.
4. Theo dõi bò sát ngày dự kiến sinh.
5. Hạn chế các yếu tố gây stress.
6. Chuẩn bị khu vực sinh sạch sẽ.
7. Hạn chế can thiệp đỡ đẻ không cần thiết.
8. Xử lý đúng kỹ thuật khi bò đẻ khó.
9. Theo dõi quá trình thải nhau sau sinh.
10. Phát hiện sớm các dấu hiệu viêm tử cung và bệnh lý sau sinh.

Kết luận

Bò bị sót nhau là vấn đề sinh sản cần được quan tâm trong chăn nuôi bò sữa và bò sinh sản. Do cấu tạo đặc biệt của nhau thai, quá trình thải nhau ở bò có những đặc điểm riêng.

Phát hiện sớm, chăm sóc đúng cách và can thiệp thú y phù hợp giúp hạn chế biến chứng. Đồng thời, bò có thể hồi phục tốt hơn và giảm ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

Các sản phẩm hỗ trợ từ thảo dược như Exapar có thể được sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất và cán bộ kỹ thuật, kết hợp với chế độ dinh dưỡng, chăm sóc và theo dõi sau sinh phù hợp.

Từ khóa liên quan: bò bị sót nhau, bò đẻ không ra nhau, cách xử lý bò bị sót nhau, cách xử lý khi bò đẻ không ra nhau, bò đẻ bao lâu thì ra nhau, tại sao bò đẻ không ra nhau, cách làm cho bò nhanh ra nhau, cách lấy nhau bò, sót nhau ở bò, viêm tử cung sau sinh ở bò, bò sữa bị sót nhau, thuốc trị sót nhau cho bò.